Εκθέματα

Η παραδοσιακή ενδυμασία είχε λειτουργικό και αισθητικό ρόλο, καθώς έντυνε και στόλιζε το κορμί, ενώ ταυτόχρονα το προστάτευε από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Παράλληλα είχε και αποτροπαϊκό ρόλο αφού προστάτευε από το κακό μάτι, τα δαιμονικά κ.α. .

Τέλος, αποτελούσε ορόσημο, αφού σύμφωνα με την ενδυμασία δηλωνόταν το φύλο, η καταγωγή, το επάγγελμα, η κοινωνική θέση όπως και η οικογενειακή ( παντρεμένη, ανύπαντρη ) και συναισθηματική κατάσταση ( πένθος, χαρά ).

Σημαντικές είναι οι πληροφορίες που λαμβάνουμε για την χρυσοκεντική μέσα απο τα Ηπειρώτικα ενδύματα και συγκεκριμένα από το γιαννιώτικο πιρπιρί. Το χρυσοκέντημα είναι χαρακτηριστικό στοιχείο πολυτελείας και πλούτου των αστικών ενδυμασιών της Ηπείρου του 19ου αι. , ιδιαίτερα των γυναικών. Το είδος αυτό της κεντητικής ακολουθούσε δύο τεχνικές: την τερζήδικη, που χρησιμοποιούσε χρυσό στριφτό κορδόνι, το τιρτιρί, και τη συρμακέσικη, που κεντιόταν με λεπτότερο ή παχύτερο τέλι. Και στις δύο περιπτώσεις το κέντημα ήταν επίρραπτο και στερεωνόταν στην επιφάνεια του υφάσματος με κρυφές μεταξωτές βελονιές, τα ράμματα.

Την τερζήδικη τεχνική την ασκούσαν ειδικοί πλανόδιοι κυρίως τεχνίτες, οι λεγόμενοι τερζήδες ή καποτάδες που έραβαν και συγχρόνως κεντούσαν τα διάφορα εξαρτήματα της φορεσιάς. Τα συρμακέσικα κεντήματα εκτελούνταν σε μόνιμα εργαστήρια, όπου μπορούσαν να μετέχουν και γυναίκες.

στα κοσμικά ωστόσο έργα της τελευταίας περιόδου της χρυσοκεντητικής ( 19ος αι. ) στην οποία ανήκουν τα συρμακέσικα της Ηπείρου, γίνεται χρήση φουσκωμάτων από νήμα ή χαρτί, που προσδίδουν στα θέματα ανάγλυφη όψη.

Θαυμασμό προκαλεί η συλλογή Ηπειρωτικών κοσμημάτων που δημιουργήθηκαν χάρη στη περίφημη αργυροχοϊκή τέχνη της Ηπείρου.

Η αργυροχοΐα κατά τον 18ο και 19ο αι. ήταν μία από τις πιο χαρακτηριστικές χειροτεχνίες της Ηπείρου, που μάλιστα εξακολουθεί να επιβιώνει. Τα εργαστήρια, κυρίως των Ιωαννίνων, των Καλαρρυτών και του Συρράκου, ανέδειξαν σπουδαίους καλλιτέχνες που έγιναν γνωστοί σε ολόκληρη τη Βαλκανική. Οι τεχνίτες του ασημιού ονομάζονταν χρυσικοί κι ας μη δούλευαν με χρυσάφι. Υλικό τους ήταν το ασήμι, είτε λαγάρα, δηλ. καθαρό, είτε αγιάρι δηλ. νοθευμένο για τις κατώτερες περιπτώσεις. Χρυσό χρησιμοποιούσαν μόνο για επιχρυσώσεις της φωτιάς στα πιο καλά τους έργα, που γι’αυτό ονομάζονταν φλουροκαπνισμένα ή μαλαμοκαπνισμένα.

Οι πιο συνηθισμένες πατροπαράδοτες τεχνικές που χρησιμοποιούσαν, είναι:

1. Η έκτυπη ή φουσκωτή. Τεχνική πανάρχαιη που οι ρίζες της φτάνουν ως την 3η π.Χ. χιλιετία.
2. Η εγχάρακτη. Σε αυτήν τα θέματα χαράσσονται πάνω στην ασημένια επιφάνεια.
3. Η συρματερή ή φιλιγκράνα. Το αντικείμενο διαμορφώνεται με αργυρά σύρματα σε διάφορα πάχη.
4. Το σαβάτι ή νιέλο. Το σαβάτι είναι είδος σμάλτου, που γεμίζει τα βαθιά χαραγμένα στην ασημένια επιφάνεια διακοσμητικά θέματα.

Ακόμη το ισόγειο του Μουσείου περιλαμβάνει ειδικά διαμορφωμένους χώρους, όπου παρουσιάζεται η αγροτική κυρίως ζωή των απλών καθημερινών ανθρώπων της Ηπείρου.

Σε θεματικά δωμάτια λειτουργούν εκθέσεις έργων κεντητικής και υφαντικής, έκθεση γεωργικών εργαλείων καθώς και γεωργικού – ποιμενικού βίου, έκθεση οικιακών αντικειμένων και τέλος το δωμάτιο της νοικοκυράς.

Ο πρώτος όροφος του παλαιού κτηρίου είναι αφιερωμένος στο αστικό γιαννιώτικο σπίτι. Σε αυτόν το χώρο προβάλλονται πορσελάνινα αντικείμενα από την Κιουτάχεια της Μικράς Ασίας και διάφορα έπιπλα και αντικείμενα του αστικού βίου. Το ενδιαφέρον του επισκέπτη έλκεται από τα περίτεχνα ξυλόγλυπτα ταβάνια της εποχής.

Στον χώρο μας εκτίθενται διάφορα εργαλεία του γεωργικού και ποιμενικού βίου, προϊόντα λαξευτικής ξύλου ή πέτρας, αντικείμενα καθημερινής χρήσης που προέρχονται από τη μεταλλοτεχνία, καθώς και έκθεση έργων λιθογλυπτικής.